Door Nicole Apelian
Auteur van The Lost Book of Herbal Remedies
Duizenden millennia voordat de eerste Europese kolonisten op het Noord-Amerikaanse continent aankwamen, vertrouwden de voorouders van de mensheid al op bomen voor hun voedsel, hun overleving en hun welzijn. Ook vandaag nog kunnen de inheemse bomen van Noord-Amerika (en dan hebben we het nog niet eens over de soorten die hier later zijn ingevoerd) in al onze basisbehoeften voorzien, als we maar weten hoe we ze moeten oogsten, verwerken en klaarmaken.
Laten we daarom eens kijken naar een paar van de nuttigste Noord-Amerikaanse bomen om te overleven:
#1. Moerbeibomen (Morus spp.)

In grote delen van Noord-Amerika komen verschillende soorten moerbei voor, zowel inheemse als ingevoerde. Staan er bij jou in de buurt geen moerbeibomen, overweeg dan om ze te planten (vooral de bedreigde Noord-Amerikaanse rode moerbei (Morus rubra).
Toepassingen om te overleven:
- De heerlijke, zoete, eetbare bes van zo goed als alle soorten kun je rauw eten, inmaken, drogen, of drogen en tot poeder malen.
- De jonge scheuten en ontluikende bladeren van de meeste soorten, zoals Morus rubra en Morus alba, kun je rauw of gekookt eten.
- De Chinezen gebruiken Morus alba al heel lang als medicijn, onder meer tegen alles van kiespijn tot oorsuizen, afhankelijk van het deel van de plant dat je gebruikt, en modern onderzoek heeft veel van die traditionele toepassingen bevestigd.
- De bladeren zijn een voedzaam voer (voedergewas) voor vee.
- Uit de bast van jonge stengels kun je een vezel halen, die vroeger werd gebruikt om kleding te weven of papier te maken.
Wil je meer weten over The Lost Book of Herbal Remedies en de vergeten kracht van planten? Bekijk dan hier een speciale videopresentatie
#2. Amerikaanse linde/linde (Tilia spp.)

De Amerikaanse linde, of gewoon linde, groeit op rijke, vaak vochtige grond in bossen en laaggelegen rivierdalen, en is uniek onder de Noord-Amerikaanse bomen door hoeveel je ermee kunt doen.
Toepassingen om te overleven:
- Jonge bladeren kun je gekookt of rauw eten. Oudere bladeren kun je koken als groente.
- Het sap kun je drinken of tot siroop inkoken.
- De zoete bloemen kun je rauw eten of er thee van zetten. Let op: te veel van de bloemen kan het hart beschadigen, dus gebruik ze met mate.
- Als vervanger voor chocolade kun je gedroogde vruchten en bloemen tot een pasta vermalen, al blijft die niet lang goed als je hem niet op de een of andere manier droogt of invriest.
- Uit de binnenbast kun je een stevige vezel halen door die in water te weken en te koken en daarna over een stok of iets dergelijks te wrijven, zodat de vezels loskomen. Die vezels kun je gebruiken als draad, fijn garen of touw. Zorg er bij het oogsten van bast, bij deze en bij elke andere boom, voor dat je niet rondom de stam of tak ringt.
- Het zachte hout van de takken kun je snijden en bewerken tot houten gebruiksvoorwerpen en meubels.
#3. Wilg (Salix spp.)

In Noord-Amerika groeien verschillende soorten wilgen, waaronder de treurwilg (Salix babylonica) en de glanzende wilg (Salix lucida). Ze groeien meestal op natte grond bij moerassen, drassige weiden, rivieren of meren, net als de veelzijdige lisdodde.
Toepassingen om te overleven:
- De verse bast van alle wilgen bevat salicine, dat nauw verwant is aan aspirine. Je kunt het daarom gebruiken als pijnstiller of tegen koorts en hoofdpijn.
- Veel soorten hebben heel buigzame twijgen, die worden gebruikt om manden te vlechten en voor soortgelijk werk.
- Wilgen kun je elk jaar afzetten (knotten), dus het is handig om ze op je terrein te hebben, omdat ze je steeds opnieuw hout leveren.
- Door twijgen en bast te koken kun je er bewortelingshormoon uit halen, waarmee je daarna andere planten kunt laten wortelen.
- Sommige soorten, zoals de treurwilg, hebben een eetbare binnenbast die je kunt drogen en tot poeder malen om later in pap of brood te gebruiken (al is die bitter en geldt hij als voedsel voor tijden van hongersnood), en hun jonge scheuten en bloemknoppen zijn gekookt eetbaar.
#4. Walnoten (Juglans spp.)

Walnoten, zoals de zwarte walnoot (Juglans nigra) en de Californische walnoot (Juglans californica), kunnen ontzettend nuttige bomen zijn als je het geluk hebt ze te vinden.
Toepassingen om te overleven:
- De noten zijn heerlijk en voedzaam, met een zoete, volle smaak. Ze rijpen laat in de herfst. Je kunt ze pellen, drogen en op een koele plek bewaren, waar ze tot 6 maanden goed blijven. Als je ze roostert, kun je ze nog langer bewaren.
- Uit de noten en hun bolsters, en ook uit de bast, de bladeren en de stengels, kun je een bruine verfstof halen.
- Van de bolsters kun je houtskool van hoge kwaliteit maken door ze met weinig zuurstof te verbranden, en met die houtskool kun je daarna water filteren.
- Stoffen uit de bolsters en andere delen van de boom bevatten het gif juglon, dat je kunt gebruiken als insecten- of onkruidbestrijder (al doodt het ook het leven in de bodem en de meeste planten, niet alleen onkruid).
Wil je meer weten over The Lost Book of Herbal Remedies en de 3 planten die helpen je immuunsysteem te versterken? Bekijk dan hier een speciale videopresentatie
#5. Eiken (Quercus spp.)

Verschillende soorten van deze veelvoorkomende boom vind je overal in Noord-Amerika, van de prairies tot dichte, droge bossen, grindrijke heuvelruggen en zandvlaktes.
Toepassingen om te overleven:
- De zeer voedzame noot kun je rauw (bij sommige soorten) of gekookt eten, en als hij eetbaar is, is hij meestal zoet. Eikennoten (eikels) waren voor veel inheemse Amerikaanse volken een basisvoedsel. Eventueel bitter looizuur moet je eruit halen door het gedroogde, gemalen vruchtvlees grondig in water te spoelen. Vroeger werden de zaden in de winter in drassige grond begraven en na het ontkiemen gegeten. Je kunt ze ook drogen en tot poeder malen om als meel te gebruiken.
#6. Den (Pinus spp.)

In Noord-Amerika groeien veel soorten dennen, verspreid over de continenten, en vaak maken ze een groot deel van de bomen in een bos uit.
Toepassingen om te overleven:
- De zaden zijn eetbaar, al zijn ze bij de meeste soorten klein (de suikerden of Pinus lambertiana heeft bijvoorbeeld wel een groter zaad).
- Van de verse naalden van veel soorten kun je thee zetten die rijk is aan vitaminen, vooral vitamine C en A.
- Als je de nieuwe scheuten van sommige soorten in siroop kookt, krijg je een snoepje.
- De binnenbast van sommige soorten kun je rauw of gekookt eten en heeft een zoete smaak. Je kunt hem drogen en tot poeder malen om als verdikkingsmiddel of in brood te gebruiken.
- Pek uit de hars kun je gebruiken om boten en vaten waterdicht te maken, en als conserveermiddel.
- Dennenteer krijg je door het hout in een afgesloten pot te verhitten. Dat is een uitstekend, donker conserveermiddel voor hout.
#7. Papierberk (Betula papyrifera)

Deze prachtige boom groeit overal in Noord-Amerika onder heel uiteenlopende omstandigheden en staat bekend om heel, heel veel toepassingen.
Toepassingen om te overleven:
- De binnenbast (het lekkerst in het voorjaar) is rauw of gekookt eetbaar.
- Het sap is rauw of gekookt een zoete drank, en je kunt er siroop van maken of het laten gisten tot bier of azijn.
- De heel jonge bladeren, scheuten en katjes worden rauw of gekookt gegeten.
- Van jonge bladeren en wortelbast kun je thee zetten.
- Van de buitenbast werden vroeger bekers, kano’s, dakspanen en emmers gemaakt. Haal alleen de dunne buitenbast eraf, zodat je de boom niet doodt.
- Met de buitenbast kun je sneeuwblindheid voorkomen: snijd er een reep van, leg die over je ogen en kijk door de natuurlijke openingen in de bast.
- De bast is uitstekend tondel, want hij vat makkelijk vlam en brandt snel.
Wil je meer weten over The Lost Book of Herbal Remedies en de plant waar in een crisis iedereen naar op zoek is? Bekijk dan hier een speciale videopresentatie
#8. Kersen (Prunus spp.)

Kersenbomen vind je overal op het continent, op de meeste soorten terrein, en ze zijn voor veel meer goed dan alleen hun voedzame vruchten.
Toepassingen om te overleven:
- De vruchten groeien in overvloed en zijn rauw of gekookt eetbaar. Veel soorten zijn zoet, maar net zoveel zijn zuur, bitter of nog erger.
- De meeste kersenpitten zijn giftig, maar sommige zijn misschien eetbaar als ze niet bitter zijn.
- Een extract uit de bast is commercieel gebruikt als smaakstof voor drankjes, snoep en gebak, vooral dat van de Amerikaanse vogelkers (Prunus serotine).
- Uit de bladeren kun je een groene verfstof halen.
#9. Netelboom (Celtis spp.)

Het is niet de meest voorkomende boom op het continent, maar als je het geluk hebt netelbomen tegen te komen, staat je iets lekkers te wachten. De gewone Amerikaanse netelboom (Celtis occidentalis) groeit in het oosten van Noord-Amerika op verschillende soorten grond, vooral langs rivieroevers, terwijl de suikernetelboom (Celtis laevigate) verder naar het zuiden voorkomt, tot in Florida en Texas.
Toepassingen om te overleven:
- De vrucht is eetbaar, zoet en heerlijk. Er zit één eetbaar zaadje in, maar bij sommige bomen is dat te hard om doorheen te bijten, dus wees voorzichtig. Je kunt de vrucht en het zaad samen fijnstampen tot een heerlijke lekkernij vol eiwitten, vetten en koolhydraten. De hele vrucht blijft maandenlang goed als je hem gewoon in een papieren zak op een droge plek uit de zon bewaart. De bessen zijn makkelijker te verzamelen als de bladeren gevallen zijn: leg een zeil of deken onder de boom en schud aan de takken.
Wil je meer weten over The Lost Book of Herbal Remedies en de verloren kennis over bosplanten? Bekijk dan hier een speciale videopresentatie
#10. Valse christusdoorn (Gleditsia triacanthos)

Deze bomen komen van nature voor in het oosten van Noord-Amerika, maar worden ook elders op het continent geplant, onder allerlei omstandigheden.
Toepassingen om te overleven:
- Het zaad is rauw of gekookt eetbaar, smaakt naar rauwe erwten en zit vol eiwitten en koolhydraten.
- Het vruchtvlees in de peulen is zoet en kun je rauw eten of er suiker van maken.
- Jonge, malse peulen zijn gekookt eetbaar.
- De peulen zijn uitstekend veevoer.
- Het hout is hard en bestand tegen rot en schokken, en je kunt er hekpalen en gereedschap van maken.
Of je nu wilt leren overleven in een noodsituatie of om andere redenen gewoon zelfvoorzienender wilt worden: bomen zijn een onmisbare bron om te overleven. Houd er wel rekening mee dat de toepassingen hierboven maar een fractie zijn van wat je met elk van deze bomen kunt doen, want een volledige lijst met overlevingstoepassingen zou per boom makkelijk een heel artikel (of boek) vullen. Zie dit dus als een startpunt om verder te leren over deze en de vele andere boomsoorten die ons landschap sieren, en houd onze volgende artikelen in de gaten.

